Toon alle thema's »

Wat is een veneuze trombose?

Vrij ongekend en nochtans vaakvoorkomend, kan een veneuze trombose gevaarlijk zijn wanneer deze optreedt in de diepe aderen van de benen. In dat geval spreken we van een diepe veneuze trombose. Maar wat is een trombose? Wat zijn de oorzaken, de gevolgen, en vooral, de symptomen ervan? Je vindt al deze nuttige informatie in dit artikel.

veneuze tromboseEen veneuze trombose: definitie

Om te kunnen begrijpen wat een veneuze trombose is, beginnen we met het definiëren van het begrip ‘trombose’. Een trombose is de verstopping van een bloedvat door een stolsel. Dat stolsel kan bijvoorbeeld bestaan uit gestold bloed, ofwel uit een plaque, als gevolg van slagaderverkalking. Ondanks dat een trombose zowel in de kleinere aders als in de slagaders kan voorkomen, zijn de gevolgen niet hetzelfde.

Indien een trombose namelijk plaatsvindt in een slagader, blokkeert ze de bloedstroom van zuurstofrijk bloed naar een orgaan. Die verstopping kan gevaarlijk zijn indien het daarbij gaat om een hartslagader (wat kan leiden tot een infarct van de hartspier) of een hersenslagader (wat kan leiden tot een beroerte). Het orgaan wordt dan immers in moeilijkheden gebracht, en het risico bestaat dat ze niet meer op een optimale manier zal kunnen werken, met gevolgen die vaak onomkeerbaar zijn.

Zoals de naam al doet vermoeden, komt veneuze trombose dus in een ader voor. Het betreft meestal de aders van de benen, in ofwel een oppervlakkige ader, ofwel een diepe ader. Als een bloedstolsel – ook wel trombus genoemd –  ontstaat in een ader, wordt de terugkeer van zuurstofarm bloed naar de longen en het hart belemmerd. Een diepe veneuze trombose kan overigens leiden tot een ernstig gevolg: namelijk een longembolie.

De oorzaken van een veneuze trombose

Een veneuze trombose wordt, zoals eerder vermeld, veroorzaakt door een bloedstolsel dat zich vormt in een ader van het been. De oorzaken van de vorming van zo’n bloedklonter kunnen verschillen, en zijn meestal gecombineerd. Er bestaan drie grote risicofactoren die kunnen leiden tot een veneuze trombose:

Een afname van de bloedsomloop

Langdurige immobilisatie, bijvoorbeeld na een operatie of tijdens een lange vlucht, kan een goede bloedcirculatie verhinderen. De bloedtoevoer die terug naar het hart leidt is mogelijk dankzij de aanwezigheid van kleine kleppen in de aderen, maar ook dankzij beweging, die de bloedcirculatie zowel slagaderlijk als aderlijk stimuleert.

Een verandering in de bloedsamenstelling

  • Tijdens de zwangerschap: het bloed kan sneller stollen vanwege de hormonen die lichtjes de samenstelling ervan wijzigen. Daarenboven drukt de baarmoeder tegen de grote bloedvaten in het bekken, wat de veneuze bloedsomloop kan belemmeren. Ten slotte kan de mama soms bedlegerig zijn gedurende de zwangerschap of na de bevalling, wat het risico op een trombose enkel maar vergroot;
  • Bepaalde aandoeningen zoals kanker of bepaalde infecties kunnen de stolling beïnvloeden;
  • Bepaalde medicijnen, zoals bijvoorbeeld de anticonceptiepil, kunnen het risico op een veneuze trombose vergroten;
  • Ook de genetica speelt een rol in de samenstelling van het bloed.

Een verslechtering van de bloedvaten

Er bestaan erg veel factoren die de wand of structuur van aderen kunnen veranderen, en bijgevolg ook de veneuze retour. Het bloed stroomt in dat geval minder goed, en wanneer het bloed vastloopt, vormt zich het risico dat het begint te stollen en een bloedstolsel wordt.

  • Leeftijd (vanaf 40 jaar)
  • Overgewicht
  • Lange vluchten (langer dan 5 uur)
  • Een eerdere trombose of longembolie
  • Een hartfalen of hartinsufficiëntie
  • Kanker en bepaalde behandelingen tegen kanker
  • Chronische darmziektes (de ziekte van Crohn, Colitis ulcerosa, etc.)
  • Hormonale therapie na de menopauze
  • De anticonceptiepil op basis van oestrogeen en progesteron, maar ook oestrogeenvervangers
  • Bepaalde geneesmiddelen zoals corticoïden, heparine en diuretica (vooral bij patiënten met nierfalen)
  • Erfelijke of verworven bloedingsstoornissen (trombofilie)
  • Spataders, aderlijke insufficiëntie (bloedcirculatiestoornissen in de onderste ledematen)
  • Een beenblessure, of het dragen van een gipsverband
  • Zwangerschap en de postpartumperiode (na de bevalling)
  • Bepaalde zware chirurgische, orthopedische (heupprothese, knieprothese, enz.) of oncologische behandelingen (in geval van kanker).
  • Bepaalde medische situaties: immobilisatie in geval van hart- of ademhalingsstoornissen, een ernstige infectie, een beroerte of acute reumatische problemen

De gevolgen van een veneuze trombose

diepe veneuze tromboseEen veneuze trombose kan volledig onopgemerkt voorbijgaan, zeker als ze voorkomt in een oppervlakkige ader. Zo gebeurt het dat er bij bepaalde mensen kleine bloedstolsels ontstaan in hun aders tijdens lange vliegreizen. Dit wordt vliegtuigtrombose genoemd. Deze kleine bloedklonters lossen echter vanzelf weer op, zodra de persoon opnieuw in beweging komt.

Wanneer een bloedstolsel zich echter vormt in een diepe ader, gaat het om een diepe veneuze trombose –  ook wel flebitis of tromboflebitis genoemd (in feite is flebitis de ontsteking van een ader, ten gevolge van de aanwezigheid van een bloedstolsel). Doordat de trombus de bloedcirculatie in de grootste bloedvaten belemmert, zijn de gevolgen ook ernstiger.

Het bloedstolsel of een stukje ervan, kan immers loslaten en in de bloedbaan terechtkomen om uiteindelijk een longader te bereiken: dit is een longembolie. Die verstopte ader veroorzaakt op haar beurt een stoornis in de bloedcirculatie en een oxygenatie van het bloed in de longen. De gevolgen kunnen zeer ernstig, en zelfs dodelijk zijn.

De klachten van een veneuze trombose

Een veneuze trombose kan asymptomisch zijn (de persoon vertoont geen symptomen), of gekenmerkt door een of meerdere van de volgende symptomen:

  • De kuit (of heel het been) is gezwollen;
  • Het been is rood (of zelfs mauve);
  • De huid voelt warm aan;
  • De zone is verhard en de huid is gespannen en glanzend;
  • De kuit (of het been) is pijnlijk, vooral wanneer de patiënt het uiteinde van de voet omhoogtilt (het zogenaamde teken van Homans);
  • Het been is zwaar of gevoelloos.

Soms wordt een diepe veneuze trombose echter niet opgemerkt, en uit het zich alleen in geval van een longembolie, waarvan de symptomen zijn:

  • Moeilijkheden bij het ademhalen met kortademigheid;
  • Pijn bij diep ademhalen;
  • Ophoesten van bloed.

De diagnose van een veneuze trombose

Om de aanwezigheid van een diepe veneuze trombose te kunnen bevestigen, wordt er door een dokter een echografie en een Doppler-onderzoek uitgevoerd. De echografie maakt het mogelijk te detecteren of er een bloedklonter aanwezig is, terwijl het Doppler-onderzoek de snelheid van de bloedstroom meet.

In sommige diepe aders in het been of het bekken, kan het moeilijker zijn een veneuze trombose op te sporen. De dokter kan dan om een CT-scan vragen: een scan die het mogelijk maakt na injectie van een contrastvloeistof, het bloedspoor in de aders waar te nemen.

compressiekousBehandeling van veneuze trombose

In geval van een oppervlakkige veneuze trombose, dient de persoon uit te rusten en pijnstillende medicatie in te nemen. In geval van het risico op een diepe veneuze trombose of van verergering van de trombose, zal de dokter (antistollende) heparineinjecties voorschrijven.

Wat betreft een diepe veneuze trombose van de onderste ledematen, zullen injecties van de antistollingsmiddelen dagelijks en systematisch worden uitgevoerd om te vermijden dat de bloedklonter verergert of zich verplaatst. Na de injecties zullen er na een tijdje orale antistollingstabletten worden voorgeschreven. Indien de ader erg verstopt is, is het mogelijk het stolsel op te lossen aan de hand van injecties van fibrinolytische (trombolytische) geneesmiddelen.

Het dragen van compressiekousen of andere hulpmiddelen is dan onvermijdelijk om een nieuwe veneuze trombose te vermijden en de gevolgen van een trombose te vermijden. Bij een terugkeer van VT kan een filter worden geplaatst in de vena cava (de belangrijkste ader die de aders van de benen en organen verbindt met het hart en de longen) om te voorkomen dat de bloedklonter kan migreren naar de longaders.

Preventie van veneuze trombose

De preventie van een diepe veneuze trombose is essentieel, zeker als  je er in het verleden al eens mee geconfronteerd bent geweest. Het is dus noodzakelijk dat warmtebronnen (zoals hete baden of douche), en periodes van bedlegerigheid of immobilisatie vermeden worden, en er bovendien voor te zorgen dat je benen bij langdurig zitten of liggen omhoog worden gelegd. Compressiekousen of -banden kunnen ook worden gebruikt om de veneuze retour te bevorderen. Compressiekousen zijn bovendien essentieel om vliegtuigtrombose te voorkomen, met name bij vliegreizen die langer duren dan 6 uur.  Het is echter nodig ze al te dragen in de ochtend van het vertrek, en bovendien minstens een liter water te drinken tijdens de vlucht. De compressiekousen worden soms ook geadviseerd tijdens het derde trimester van de zwangerschap.